วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

19 ตค. 55 2126

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

 

 

15 วิธีลดท้องอืดจากกรดไหลย้อน(GERD)
 

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

ภาพที่ 1: ระบบทางเดินอาหารเริ่มจากปาก, หลอดอาหาร (สีจาง), กระเพาะอาหาร (สีเข้ม), ลำไส้เล็ก (สีจาง), ลำไส้ใหญ่-ไส้ตรง-ทวารหนัก (สีเข้ม)

บริเวณเชื่อมต่อระหว่างหลอดอาหารกับกระเพาะอาหารจะมีระบบวาล์ว หูรูด หรือลิ้น (valve) ที่ยอมให้ของแข็ง ของเหลว และแก๊สไหลลงได้ และไหลขึ้นหรือย้อนกลับไม่ได้ ยกเว้นเวลาเรอ... จะยอมให้แก๊สไหลขึ้นได้

...

ระบบหูรูดหรือวาล์ว (ลิ้น) ของคนส่วนใหญ่แข็งแรง กันอาหาร น้ำ กรด และน้ำย่อยไม่ให้ไหลกลับจากกระเพาะอาหารไปยังหลอดอาหารได้

ระบบหูรูดหรือวาล์ว (ลิ้น) ที่เป็นนางเอกหรือพระเอกในเรื่องนี้ คือ หูรูดส่วนล่างของหลอดอาหาร

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

ระบบหูรูดหรือวาล์วของคนส่วนน้อยไม่แข็งแรง เกิดโรคกรดไหลย้อน ทำให้กรด อาหาร น้ำ และน้ำย่อยไหลกลับได้ และบางคนอาจจะแย่กว่านั้น คือ มีน้ำดี ซึ่งปกติจะอยู่ในลำไส้เล็ก ไหลย้อนขึ้นด้วย

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

ภาพที่ 2: ระบบทางเดินอาหาร-ทางเดินหายใจจากจมูก-ปาก มีทางร่วมบริเวณลำคอ หลังจากนั้นจะแยกเป็น 2 ทาง ด้านหน้าเป็นกล่องเสียง (larynx), หลอดลม (trachea); ด้านหลังเป็นหลอดอาหาร (esophagus), กระเพาะอาหาร (stomach), และลำไส้เล็กตามลำดับ 

ภาวะกรดไหลย้อนอาจทำให้กรดหรือน้ำย่อยตกไปในกล่องเสียง ทำให้เสียงแหบ หรือไอเรื้อรังได้

...

กระเพาะอาหารมีหูรูดขาออก (pyloric sphinctor) ซึ่งปกติจะยอมให้อาหาร น้ำ กรด และน้ำย่อยในกระเพาะอาหารผ่านไปยังลำไส้เล็กได้ แต่ไม่ยอมให้น้ำดี น้ำย่อย อาหาร และน้ำในลำไส้เล็กไหลย้อนกลับ

ถ้าหูรูดขาออกทำงานได้ไม่ดี ทำให้น้ำดีไหลย้อนกลับไปในกระเพาะอาหารมากพอ อาจทำให้กระเพาะอาหารอักเสบ เป็นแผลได้

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

ถ้าน้ำดีไหลย้อนจากลำไส้เล็กไปยังกระเพาะอาหารได้ และไหลย้อนจากกระเพาะอาหารไปยังหลอดอาหารได้... การรักษาจะยุ่งยากขึ้นมาก

กรณีอาเจียนเป็นสีเขียว ควรถ่ายภาพด้วยกล้องดิจิตอล เก็บไว้ให้หมอใกล้บ้านดู จะทำให้การวินิจฉัยแม่นยำขึ้น

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

ภาพที่ 3: ท่านอนหรือก้มตัวจะทำให้หลอดอาหาร ซึ่งอยู่ในแนวดิ่ง (ท่ายืน ท่านั่ง) ไปอยู่ในแนวนอน,

ท่านอนเป็นท่าที่ของแข็ง-ของเหลวในกระเพาะอาหาร (ซึ่งมีทั้งอาหาร กรด น้ำย่อย และน้ำ) ไหลย้อนกลับจากกระเพาะอาหาร ไปยังหลอดอาหารได้ง่าย 

การกินอาหารมื้อใหญ่ก่อนนอน 2-3 ชั่วโมง, กินแล้วนอน หรือก้มตัวลง เช่น ยกของหนัก ฯลฯ, หรือภาวะที่ทำให้แรงดันในช่องท้องเพิ่ม เช่น อ้วนลงพุง ตั้งครรภ์ สวมเสื้อผ้าคับ โดยเฉพาะเข็มขัดที่รัดแน่น ฯลฯ มีส่วนทำให้กรดไหลย้อนมากขึ้นได้

ทางที่ดีคือ กินอาหารช้าลง ไม่พูดเวลากิน (การพูดมากเพิ่มเสี่ยงการกลืนลม หรืออากาศเข้าไปมากขึ้น) กินมื้อละน้อยหน่อย บ่อยขึ้น อิ่มแล้วหยุด เดินหลังอาหารช้าๆ แบบที่คนไทยเรียกว่า "เดินย่อยอาหาร" หรือนั่งพักหลังอาหาร อย่าเพิ่งรีบนอนหลังอาหาร

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน 

ภาพที่ 4: เบาะรูป 3 เหลี่ยม (wedge) สำหรับบรรเทาอาการกรดไหลย้อนในเด็ก ซึ่งอาจทำให้เด็กแหวะ (อาเจียน) นม, ท้องอืด, แน่นท้อง, ปวดท้อง, ร้องไห้บ่อยหลังกินนม 

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน  

ภาพที่ 5: แผ่นกระดาน (board) หรือเบาะรูป 3 เหลี่ยม (wedge) สำหรับบรรเทาอาการกรดไหลย้อนในเด็กเล็ก 

เมืองไทยน่าจะมีการออกแบบเบาะ หรือเตียงสำหรับบรรเทาอาการกรดไหลย้อนจำหน่าย โดยออกแบบให้ด้านหัวสูงกว่าด้านเท้า

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน 

ภาพที่ 6: แสดงการหนุนขาเตียงด้านหัวให้สูงขึ้น 2-6 นิ้ว โดยใช้ก้อนอิฐหรือแผ่นไม้รองให้มั่นคงแข็งแรง เพื่อให้หลอดอาหารอยู่ในแนวดิ่งมากขึ้น แนวนอนน้อยลง 

ไม่ควรหนุนหมอนหลายใบ เนื่องจากอาจทำให้ปวดคอ หรือหายใจไม่สะดวก และไม่ช่วยให้อาการดีขึ้น เนื่องจากไม่ได้ทำให้หลอดอาหารเอียงขึ้นมาจากแนวนอน

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

ภาพที่ 7: โรคกรดไหลย้อนอาจมีกรดไหลย้อนจากกระเพาะอาหาร ผ่านหลอดอาหาร ไปยังลำคอ และช่องปากได้ 

ทำให้อาจรู้สึกเจ็บคอ ระคายเคืองภายในคอ แสบคอ มีรสเปรี้ยวในปาก (รสชาดกรด), มีกลิ่นปากหรือกลิ่นลมหายใจ (จากอาหาร กรด น้ำย่อย น้ำดีในกระเพาะฯ-ลำไส้เล็ก), และที่สำคัญ คือ ทำให้ฟันสึก-เสียวฟัน-ฟันผุได้

...

ลักษณะสำคัญที่พบคือ ฟันซี่หลังๆ จะสึกกร่อน (A) มาก เนื่องจากอยู่ใกล้ลำคอ

ส่วนคอฟันซี่หน้าหน่อย (B) จะไม่ค่อยสึก, ไม่เหมือนฟันสึกจากการแปรงฟันแรง แปรงฟันมากหรือบ่อยเกิน, แปรงด้วยแปรงขนแข็ง ซึ่งจะสึกมากบริเวณคอฟัน

...........................................

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

โรคกรดไหลย้อน (gastroesophageal reflux disease / GERD / เกิร์ด) อาจทำให้อาหาร น้ำ กรด น้ำย่อย และน้ำดีไหลย้อนจากกระเพาะอาหาร ไปยังหลอดอาหาร หรืออวัยวะอื่นๆ ได้

คนไข้ส่วนใหญ่มีอาการน้อยลงหลังได้รับยาลดกรด และปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต หรือไลฟ์สไตล์ (lifestyle)

... 

คนไข้ส่วนน้อยอาจไม่ดีขึ้น เนื่องจากมีน้ำดีไหลย้อนมาก หรือไม่เปลี่ยนวิถีชีวิตเลย หวังแต่พึ่งยา หรือเอาแต่ใจตัวเอง-ขาดความอดทน

โรคส่วนใหญ่ยาช่วยได้ประมาณครึ่งหนึ่ง อีกครึ่งหนึ่งคนไข้ต้องปรับเปลี่ยนวิถีชีวิต เช่น คนไข้เบาหวานที่กินลำไยครั้งละ 2-3 ลูก... แบบนี้ยาช่วยได้ ส่วนพวกที่ซัดลำไยครั้งละ 2-3 กิโลกรัม... แบบนี้รอดยาก ฯลฯ

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

โรคกรดไหลย้อนอาจทำให้เกิดอาการแน่นท้อง ท้องอืด ปวดท้อง แสบร้อนที่ลิ้นปี่ แสบร้อนหน้าอก คลื่นไส้ อาเจียน

ถ้าอาเจียน... ควรสังเกตด้วยว่า มีสีเขียวของน้ำดีปนอยู่ด้วยหรือไม่ เนื่องจากการรักษาจะใช้ยาต่างกัน (วิธีที่ดีคือ ถ่ายภาพด้วยกล้องดิจิตอล นำไปให้หมอใกล้บ้านดู)

... 

คนไข้บางคนมีอาการไอเรื้อรัง เสียงแหบ ฟันสึก เสียวฟัน เจ็บคอ แสบคอบ่อย, อาการมักจะทุเลาลงหลังดื่มน้ำ กินยาลดกรด

การไม่ปรับเปลี่ยนแบบแผนการใช้ชีวิต หรือไลฟ์สไตล์อาจทำให้หลอดอาหารอักเสบ เป็นแผล หรือเยื่อบุหลอดอาหารเปลี่ยนสภาพเป็นสภาวะเสี่ยงมะเร็ง (Barrett's esophagus) ได้

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

การศึกษาที่ผ่านมาพบว่า โรคนี้มีความสัมพันธ์กับพันธุกรรม 31-43% ทำให้ญาติๆ อาจมีอาการคล้ายๆ กันได้,

คนที่เป็นโรคหอบหืดเป็นโรคนี้เพิ่มขึ้น ซึ่งอาจเป็นผลจากกรดไหลย้อนทำให้หลอดลมอักเสบเรื้อรัง

...

วิธีลดอาการโรคกรดไหลย้อนหรือเกิร์ดที่สำคัญได้แก่

  • (1). ลดความอ้วนถ้าน้ำหนักเกิน
  • (2). เปลี่ยนจากอ้วนไม่ฟิตเป็นอ้วนฟิต (แข็งแรง) ด้วยการออกแรง-ออกกำลังเป็นประจำ เพื่อลดไขมันในช่องท้อง หรือภาวะอ้วนลงพุง
  • (3). ไม่กินอาหารมื้อใหญ่เกิน
  • (4). ไม่กินข้าวคำ-น้ำคำ หรือดื่มน้ำระหว่างมื้อมากเกิน
  • (5). ไม่กินไป-พูดไป ซึ่งเพิ่มโอกาสกลืนลม (อากาศ) ลงไป

...

  • (6). ไม่ดื่มน้ำอัดลม เบียร์ ซึ่งเพิ่มปริมาตรอาหารด้วยน้ำและลม
  • (7). ไม่ดื่มแอลกอฮอล์ เหล้า เบียร์ ไวน์ ฯลฯ
  • (8). ลดกินอาหารไขมันสูง โดยเฉพาะอาหารทอด
  • (9). ลดอาหารแสลง ซึ่งแต่ละคนอาจจะไม่เหมือนกัน วิธีที่ดีคือ จดรายการอาหารแต่ละมื้อ และบันทึกว่า มื้อไหนอาการมากขึ้น... เมื่อทดลองกินซ้ำ 2-3 ครั้งแล้วเกิดอาการเหมือนเดิมอีก จะได้ลดปริมาณให้น้อยลง หรือเลี่ยงอาหารแสลง
  • อาหารแสลงโรคกรดไหลย้อนที่พบบ่อยได้แก่ เหล้า เบียร์ ไวน์ แอลกอฮอล์ เครื่องเทศ น้ำส้มสายชู หัวหอม ชอคโกแล็ต มิ้นท์ (mint / สะระแหน่ อาจผสมในหมากฝรั่ง) ชา กาแฟ หรือเครื่องดื่มที่มีกาเฟอีน เช่น เครื่องดื่มกระตุ้นกำลัง ฯลฯ น้ำส้ม น้ำมะเขือเทศ 
  • (10). ไม่เอนนอนหลังอาหาร 2-3 ชั่วโมง... ถ้าติดนิสัยงีบหลังอาหาร ควรใช้เตียงที่พับด้านหัวขึ้นได้ หรือเบาะนอนรูป 3 เหลี่ยมช่วยพยุง

...

  • (11). การนอนตะแคงซ้ายอาจช่วยบรรเทาอาการได้ เนื่องจากท่านี้จะทำให้กระเพาะอาหารอยู่ต่ำกว่าหลอดอาหาร, ตรงกันข้ามท่านอนตะแคงขวาจะทำให้กระเพาะฯ อยู่สูงกว่าหลอดอาหาร และอาจทำให้อาการมากขึ้น
  • (12). ไม่สวมเสื้อผ้าคับ โดยเฉพาะอย่ารัดเข็มขัดแน่น หรือใส่กางเกงฟิต
  • (13). ไม่สูบบุหรี่
  • (14). ไม่กินยากดการอักเสบ (NSAIDs) โดยไม่มีข้อบ่งชี้ (คนไข้จำนวนมากชอบกดดันหมอให้จ่ายยานี้ โดยเฉพาะคนไข้รักษาฟรี)
  • (15). การเคี้ยวหมากฝรั่งหลังอาหาร ทำให้การหลั่งน้ำลายมากขึ้น และอาจช่วยลดอาการได้ (ควรบ้วนปากหลังอาหารหลายๆ ครั้งก่อน)

...

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

วิธีการรักษาอาการกรดไหลย้อน วิธีรักษา อาการกรดไหลย้อน บรรเทาอาการกรดไหลย้อน

ภาพที่ 8,9: กระเพาะอาหารอยู่ค่อนไปทางซ้าย;

  • ภาพบนแสดงท่านอนตะแคงซ้าย-มองจากด้านหน้า > กระเพาะฯ อยู่ต่ำกว่าหลอดอาหาร กรดไหลย้อนได้ยากขึ้น
  • ภาพล่างแสดงท่านอนตะแคงขวา-มองจากด้านหลัง > กระเพาะฯ อยู่สูงกว่าหลอดอาหาร กรดไหลย้อนได้ง่ายขึ้น 




แหล่งที่มา : thaiblogonline.com